Wielkanoc

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ten artykuł dotyczy święta chrześcijańskiego. Zobacz też: miejscowość o tej nazwie, a także: Wyspa Wielkanocna.

Zmartwychwstanie Chrystusa, Piero della Francesca, XV wiek

Pisanki z Wołynia

Pisanki z Kraslic

Pisanki

Pisanki, baranek i zajączek

Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna) — najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa^[1]. Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). W chrześcijaństwie wprawdzie każda niedziela jest pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Niedziela Zmartwychwstania jest z nich najbardziej uroczysta.

Podczas soboru nicejskiego w 325 roku ustalono, że będzie się ją obchodzić w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Ta skomplikowana zasada jest w istocie przełożeniem na solarny w swej naturze kalendarz juliański konkretnej daty 14 nisan z religijnego kalendarza hebrajskiego, który jest kalendarzem lunarno-solarnym. Data 14 nisan wyznacza w kalendarzu hebrajskim początek święta Paschy, wokół którego działy się wydarzenia zbawcze. Wielkanoc jest więc świętem ruchomym: może wypaść najwcześniej 22 marca, zaś najpóźniej 25 kwietnia. Z datą Wielkanocy powiązany jest termin większości ruchomych świąt ogólnochrześcijańskich i katolickich, m.in.: Środa Popielcowa, Wielki Post, Triduum Paschalne, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Boże Ciało i inne. Po wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego znów pojawiły się odmienności: w prawosławiu Wielkanoc obchodzi się bowiem zgodnie z kalendarzem juliańskim.

Ostatnio niektóre środowiska chrześcijańskie postulują ustanowienie Wielkanocy, jako święta niezależnego od faz księżyca. Między innymi, proponuje się obchodzenie Wielkanocy zawsze w drugą niedzielę kwietnia, czyli pomiędzy 9. a 15. Inna opcja, to propozycja utrzymywania siedmiu niedziel pomiędzy Świętem Trzech Króli a Środą Popielcową. Daje ona również termin pomiędzy 9 a 15 kwietnia z wyjątkiem roku przestępnego, w którym Wielkanoc przypadłaby na 7. kwietnia.

Własny sposób ustalania daty Wielkanocy stosowano we wczesnym średniowieczu w Kościele iroszkockim i Kościele starobrytyjskim.

Wielka Niedziela jest pierwszym dniem wielkanocnego okresu świątecznego zwanego oktawą wielkanocną. Okres Wielkanocny rozpoczyna się Wigilią Wielkanocną. Czas Wielkanocnej radości trwa w liturgii 50 dni i kończy się niedzielą Zesłania Ducha Świętego. W 40. dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa^[2].

Z obchodami świąt wielkanocnych związanych jest wiele zwyczajów ludowych (z których część wywodzi się ze starosłowiańskiego święta Jarego): śniadanie wielkanocne, pisanki, święcone, śmigus-dyngus, dziady śmigustne, Rękawka, Emaus, walatka, z kurkiem po dyngusie, Siuda Baba, wieszanie Judasza, pogrzeb żuru i śledzia, pucheroki, palma wielkanocna, Jezusek Palmowy.

Spis treści

1 Obchody Wielkanocy w kościołach protestanckich
2 Wyznaczanie daty Wielkanocy w danym roku
- 2.1 Algorytmy
  - 2.1.1 Metoda Gaussa
    - 2.1.1.1 Dla kalendarza gregoriańskiego
    - 2.1.1.2 Dla kalendarza juliańskiego
  - 2.1.2 Metoda Meeusa/Jonesa/Butchera
    - 2.1.2.1 Dla kalendarza gregoriańskiego
    - 2.1.2.2 Dla kalendarza juliańskiego
3 Przypisy
4 Zobacz też
5 Linki zewnętrzne

[edytuj] Obchody Wielkanocy w kościołach protestanckich

Wierni Kościołów wyrastających z nurtu Reformacji spotykają się na uroczystych nabożeństwach aby cieszyć się z pamiątki zmartwychwstania Pana Jezusa, aby wspólnie wielbić Pana Boga, czytać i rozważać Jego Słowo zapisane w Piśmie Świętym. Dzień ten jest dniem radości i śpiewu, w zależności od Kościoła różnie celebrowany, jednakże wszędzie mający radosny i podniosły charakter.

[edytuj] Wyznaczanie daty Wielkanocy w danym roku

Zobacz w Wikiźródłach tekst
"Tablice świąt ruchomych"

Wielkanoc zawsze przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni Księżyca przypadającej po równonocy wiosennej.

[edytuj] Algorytmy

Według kalendarza gregoriańskiego w bieżącym roku Wielkanoc wypada 4 kwietnia 2010.

Według kalendarza juliańskiego w bieżącym roku Wielkanoc wypada 22 marca 2010 (data juliańska; dla uzyskania daty gregoriańskiej należy dodać 13 dni).

Powyższe daty otrzymano metodą Meeusa/Jonesa/Butchera.

[edytuj] Metoda Gaussa

[edytuj] Dla kalendarza gregoriańskiego

Sposób obliczenia tej daty został podany przez niemieckiego matematyka C. F. Gaussa.

Do obliczeń potrzebne są dwie liczby A i B. Ich wartości odczytujemy z poniższej tabeli:

Lata	A	B	Wyjątki (rok)
Lata	A	B	I rodzaju	II rodzaju
33 - 1582	15	6	brak	brak
1583 - 1699	22	2	1609	brak
1700 - 1799	23	3	brak	brak
1800 - 1899	23	4	brak	brak
1900 - 2099	24	5	1981, 2076	1954, 2049
2100 - 2199	24	6	2133	2106
2200 - 2299	25	0	2201, 2296	brak
2300 - 2399	26	1	brak	brak
2400 - 2499	25	1	2448	brak
2500 - 2599	26	2	brak	brak
2600 - 2699	27	3	2668	brak
2700 - 2899	27	4	2725, 2820	brak
2900 - 2999	28	5	brak	brak

Należy pamiętać, że do 1582 roku obowiązywał kalendarz juliański. Wartości A i B tyczą się więc w innych latach wyłącznie kalendarza gregoriańskiego.

Następnie należy wykonać 6 kroków:

Dzielimy liczbę roku przez 19 i znajdujemy resztę a.
Dzielimy liczbę roku przez 4 i znajdujemy resztę b.
Dzielimy liczbę roku przez 7 i znajdujemy resztę c.
Resztę a mnożymy przez 19, do iloczynu dodajemy liczbę A, sumę dzielimy przez 30 i znajdujemy resztę d.
Dzielimy 2 x b + 4 x c + 6 x d + B przez 7 i znajdujemy resztę e.
Sumę reszt d + e dodajemy do daty 22 marca i otrzymujemy datę Wielkanocy.

Jeżeli data wypadnie powyżej 31 marca, należy ją przeliczyć na odpowiedni dzień kwietnia. Można też sprawdzić, czy d + e < 10. Jeśli tak, to Wielkanoc jest (d + e + 22) marca. Jeśli nie, to (d + e - 9) kwietnia.

Od powyższej reguły istnieją wyjątki:

Wyjątek pierwszego rodzaju zachodzi, gdy d = 29 oraz e = 6, czyli Wielkanoc miałaby przypaść na dzień 26 kwietnia. Wtedy zawsze obchodzi się ją tydzień wcześniej, tzn. 19 kwietnia. Wypadek ten zaszedł w latach 1609 i 1981.
Wyjątek drugiego rodzaju zachodzi wtedy, gdy d = 28 oraz e = 6 i dzielenie 11A + 11 przez 30 daje resztę mniejszą od 19 (lub po prostu a > 10). Wówczas, według powyższego algorytmu, Wielkanoc ma przypaść 25 kwietnia, a obchodzona jest 18 kwietnia. Ten drugi wyjątek – jak pisał Gauss w 1807 r. – "dotychczas nie zaszedł i po raz pierwszy nastąpi dopiero w roku 1954".

Jak można było zauważyć, lata, w których występują dane wyjątki do roku 2999 podane są w powyższej tabeli współczynników A i B dla określonych przedziałów czasowych.

Przykładowo wyznaczymy datę Wielkanocy w roku 2008.

2008 : 19 = 105 i reszta 13. a = 13.
2008 : 4 = 502 i reszta 0. b = 0.
2008 : 7 = 286 i reszta 6. c = 6.
(19 x a + A) : 30 → (19 x 13 + 24) : 30 = 271 : 30 = 9 i reszta 1. d = 1.
(2 x b + 4 x c + 6 x d + B) : 7 → (2 x 0 + 4 x 6 + 6 x 1 + 5) : 7 → 35 : 7 = 5 i reszta 0.
d + e + 22 → 1 + 0 + 22 = 23, to znaczy, że 23 marca – to data Wielkanocy w 2008 roku, według kalendarza gregoriańskiego.

[edytuj] Dla kalendarza juliańskiego

Jeśli chodzi o kalendarz juliański, to wystarczy zawsze brać za A 15, a za B 6.

Przykład dla 1928 roku:

1928 : 19 = 101 i reszta 9. a = 9.
1928 : 4 = 482 i reszta 0. b = 0.
1928 : 7 = 275 i reszta 3. c = 3.
(19 x a + A) : 30 → (19 x 9 + 15) : 30 = 186 : 30 = 6 i reszta 6. d = 6.
(2 x b + 4 x c + 6 x d + B) : 7 → (2 x 0 + 4 x 3 + 6 x 6 + 6) : 7 = 54 : 7 = i reszta 5. e = 5.
d + e + 22 = 6 + 5 + 22 = 33.

Wielkanoc w roku 1928 według kalendarza juliańskiego wypadała więc 33 marca, czyli 2 kwietnia.

[edytuj] Metoda Meeusa/Jonesa/Butchera

[edytuj] Dla kalendarza gregoriańskiego

Ten sposób został przedstawiony przez Jeana Meeusa w jego książce Astronomical Algorithms w 1991 roku. Może być uznany za lepszy od tego poprzedniego, ponieważ nie wymaga żadnych cyfr dla określonego zakresu czasu i nie ma od niego wyjątków. Wystarczy podać dowolny rok.

I tak:

Dzielimy liczbę roku na 19 i wyznaczamy resztę a.
Dzielimy liczbę roku przez 100, wynik zaokrąglamy w dół (odcinamy część ułamkową) i otrzymujemy liczbę b.
Dzielimy liczbę roku przez 100 i otrzymujemy resztę c.
Liczymy: b : 4 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę d.
Liczymy: b : 4 i wyznaczamy resztę e.
Liczymy: (b + 8) : 25 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę f.
Liczymy: (b - f + 1) : 3 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę g.
Liczymy: (19 x a + b - d - g + 15) : 30 i wyznaczamy resztę h.
Liczymy: c : 4 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy cyfrę i.
Liczymy: c : 4 i wyznaczamy resztę k.
Liczymy: (32 + 2 x e + 2 x i - h - k) : 7 i otrzymujemy resztę l.
Liczymy: (a + 11 x h + 22 x l) : 451 i wynik zaokrąglamy w dół i otrzymujemy liczbę m.
Liczymy: (h + l - 7 x m + 114) : 31 i otrzymujemy resztę p.
Dzień Wielkanocy = p + 1.
Miesiąc = Zaokrąglenie w dół dzielenia (h + l - 7 x m + 114) przez 31.

Przykład dla roku 2012:

2012 : 19 = 105 i reszta 17. a = 17.
2012 : 100 = 20,12, w zaokrągleniu w dół 20. b = 20.
2012 : 100 = 20 i reszta 12. c = 12.
b : 4 → 20 : 4 = 5, w zaokrągleniu w dół również 5. d = 5.
b : 4 → 20 : 4 = 5 i reszta 0. e = 0.
(b + 8) : 25 → (20 + 8) : 25 = 28 : 25 = 1,12, w zaokrągleniu w dół 1. f = 1.
(b - f + 1) : 3 → (20 - 1 + 1) : 3 = 20 : 3 = 6,(6), w zaokrągleniu w dół 6. g = 6.
(19 x a + b - d - g + 15) : 30 → (19 x 17 + 20 - 5 - 6 + 15) : 30 = 347 : 30 = 11 i reszta 17. h = 17.
c : 4 → 12 : 4 = 3, w zaokrągleniu w dół 3. i = 3.
c : 4 → 12 : 4 = 3 i reszta 0. k = 0.
(32 + 2 x e + 2 x i - h - k) : 7 → (32 + 2 x 0 + 2 x 3 - 17 - 0) : 7 = 21 : 7 = 3 i reszta 0. l = 0.
(a + 11 x h + 22 x l) : 451 → (17 + 11 x 17 + 22 x 0) : 451 = 204 : 451 = 0,(4523281596), w zaokrągleniu w dół 0. m = 0.
(h + l - 7 x m + 114) : 31 → (17 + 0 - 7 x 0 + 114) : 31 = 131 : 31 = 4 i reszta 7. p = 7.
Dzień to p + 1 → 7 + 1 = 8. Wielkanoc wypada więc ósmego.
Miesiąc to (h + l - 7 x m + 114) : 31 → (17 + 0 - 7 x 0 + 114) : 31 = 131 : 31 = 4,(225806451612903), w zaokrągleniu w dół 4. Wielkanoc jest więc w Kwietniu.

Wielkanoc w 2012 roku wypada więc 8 kwietnia (według kalendarza gregoriańskiego).

[edytuj] Dla kalendarza juliańskiego

Jean Meeus w swojej książce Astronomical Algorithms prezentuje także odpowiedni algorytm dla kalendarza juliańskiego.

Tak więc:

Dzielimy liczbę roku przez 4 i otrzymujemy resztę a.
Dzielimy liczbę roku przez 7 i otrzymujemy resztę b.
Dzielimy liczbę roku przez 19 i otrzymujemy resztę c.
Dzielimy (19 x c + 15) przez 30 i otrzymujemy resztę d.
Dzielimy (2 x a + 4 x b - d + 34) przez 7 i otrzymujemy resztę e.
Miesiąc = zaokrąglenie w dół (d + e + 114) : 31.
Dzień = reszta z dzielenia (d + e + 114) przez 31 plus 1.

Przykład dla roku 2012:

2012 : 4 = 503 i reszta 0. a = 0.
2012 : 7 = 287 i reszta 3. b = 3.
2012 : 19 = 105 i reszta 17. c = 17.
(19 x c + 15) : 30 → (19 x 17 + 15) : 30 = 338 : 30 = 11 i reszta 8. d = 8.
(2 x a + 4 x b - d + 34) : 7 → (2 x 0 + 4 x 3 - 8 + 34) : 7 = 38 : 7 = 5 i reszta 3. e = 3.
Miesiąc to (d + e + 114) : 31 → (8 + 3 + 114) : 31 = 125 : 31 = 4,(032258064516129), w zaokrągleniu w dół 4. Wielkanoc wypada więc w Kwietniu.
Dzień to reszta z (d + e + 114) : 31 plus 1 → (8 + 3 + 114) : 31 plus 1 → 125 : 31 plus 1 → 4 i reszta 1 plus 1 → 1 + 1 = 2. Wielkanoc jest więc drugiego.

Wielkanoc w roku 2012 według kalendarza juliańskiego wypada więc 2 kwietnia.

Przypisy

↑ W związku z tym, że nie można jednoznacznie ustalić, które wyznania można zaliczyć do wyznań chrześcijańskich (niemożność ustalenia jednorodnych kryteriów przez wszystkie wyznania uważające się za chrześcijańskie), stwierdzenie, czy wszystkie wyznania chrześcijańskie obchodzą to święto nie jest możliwe.
↑ Dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4 marca 2003 r. katolicy w Polsce od roku 2004 obchodzą święto Wniebowstąpienia w VII Niedzielę Wielkanocną (6 tygodni po Wielkanocy).

[edytuj] Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Wielkanoc

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Wielkanocy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59

WTA Indian Wells: deblowa porażka Radwańskiej

Agnieszka Radwańska w parze z Rosjanką Marią Kirilenko przegrały z czesko-słoweńskim deblem Kveta Peschke i Katarina Srebotnik 6:4, 6:7 i w tzw. super tie-breaku 5:10 w ćwierćfinale turnieju tenisistek rangi WTA Tour Premier na twardych kortach w Indian Wells (z pulą nagród 4,5 mln dol.).

ME: Monika Soćko bliska podium

Monika Soćko jest bliska podium 11. szachowych mistrzostw Europy w chorwackiej Rijece. Po 10 rundach zajmuje trzecie miejsce i w środę walczyć będzie o medal z Francuzką Marie Sebag. Obie mają w dorobku po 7,5 punktu.

Gortat: "tak" dla nowego trenera

Jestem przekonany, że wspólnie z trenerem Griszczukiem poprowadzimy reprezentację do kolejnych mistrzostw Europy - powiedział Marcin Gortat.

Pierwsze decyzje PZN ws. Marek

- Zapoznaliśmy się na posiedzeniu prezydium PZN z oświadczeniami zawodniczki w tej sprawie, fizjoterapeuty oraz z opinią lekarza. Postanowiliśmy po pierwsze: będziemy wnioskować do ministerstwa sportu o skreślenie Kornelii Marek z listy kadry narodowej, skreślenie z listy olimpijczyków oraz o cofnięcie stypendium sportowego, które pobierała - powiedział na antenie

ME w szachach: Monika Soćko bliska podium

Monika Soćko jest bliska podium 11. szachowych mistrzostw Europy w chorwackiej Rijece. Po 10 rundach zajmuje trzecie miejsce i w środę walczyć będzie o medal z Francuzką Marie Sebag. Obie mają w dorobku po 7,5 punktu.

Linki: Strona g��wna

[0] W związku z tym, że nie można jednoznacznie ustalić, które wyznania można zaliczyć do wyznań chrześcijańskich (niemożność ustalenia jednorodnych kryteriów przez wszystkie wyznania uważające się za chrześcijańskie), stwierdzenie, czy wszystkie wyznania chrześcijańskie obchodzą to święto nie jest możliwe.

[1] Dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4 marca 2003 r. katolicy w Polsce od roku 2004 obchodzą święto Wniebowstąpienia w VII Niedzielę Wielkanocną (6 tygodni po Wielkanocy).

[1]

[2]