Szafran
Z Wikipedii
| Krokus | |
|---|---|
 Morfologia (szafran uprawny)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena: | jądrowce |
| Królestwo: | rośliny |
| Klad: | rośliny naczyniowe |
| Klad: | Euphyllophyta |
| Klad: | rośliny nasienne |
| Klasa: | okrytonasienne |
| Klad: | jednoliścienne |
| Rząd: | szparagowce |
| Rodzina: | kosaćcowate |
| Rodzaj: | krokus |
| Nazwa systematyczna | |
| Crocus L. Sp. Pl. 36. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Krokus, szafran (Crocus L.) – rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych. Należy do niego ponad 80 gatunków. Gatunkiem typowym jest Crocus sativus L.[2].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Liście
- Kilka wąskich, rynienkowatych liści, które rosną silnie dopiero po kwitnieniu, wyrastają z bulwocebuli.
- Kwiaty
- Wyrastają także prosto z bulwocebuli. Płatki tylko w górnej części wolne, niżej zrośnięte w rurkę. Kwitnie wczesną wiosną, choć niektóre gatunki (jak szafran okazały) to gatunki jesienne.
- Część podziemna
- Kuliste bulwocebule, nieco spłaszczone, pokryte suchymi łuskami.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)[1]
Rodzaj Crocus należy do podrodziny Crocoideae, rodziny kosaćcowatych (Iridaceae) w obrębie kladu szparagowców (Asparagales) i wraz z nim do roślin jednoliściennych.
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd kosaćcowce (Iridales Raf.), podrząd Iridineae Engl., rodzina kosaćcowate (Iridaceae Juss.), podrodzina Crocoideae Burnett, plemię Croceae Dumort., podplemię Crocinae Benth. & Hook.f., rodzaj szafran (Crocus L.)[3].
- Gatunki flory Polski[4]
- krokus spiski, szafran spiski (Crocus scepusiensis (Rehmann & Woł.) Borbás)
- Gatunki uprawiane[5]
- Crocus angustifolius syn. C. susianus Hayne ex Steud. – krokus wąskolistny
- Crocus boryi J. Gay
- Crocus cartwrightianus Herb.
- Crocus chrysanthus (Herb.) Herb.
- Crocus etruscus Parl.
- Crocus flavus Hav. – krokus żółty , k. złocisty
- Crocus gargaricus Herb.
- Crocus sativus L. – krokus uprawny, szafran siewny
- Crocus sieberi L. – krokus Siebera
- Crocus speciosus M.B – krokus okazały
- Crocus tommasinianus Herb.
- Crocus vernus (L.) Hill – szafran wiosenny
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina ozdobna: uprawianych jest około 30 gatunków. Nadają się do ogródków skalnych, na rabaty i obrzeża rabat. Mogą być również uprawiane w kępach na trawniku i pędzone w szklarni.
- Roślina przyprawowa : Od wieków też hoduje się szafran uprawny, szafran siewny (Crocus sativus). Wysuszone znamiona szafranu uprawnego używane są jako przyprawa. Ten żółty proszek jest najdroższą przyprawą na świecie. Na zebranie 1 kg znamion potrzeba 150 tys. kwiatów szafranu uprawnego.
- Sztuka kulinarna : Szafran barwi potrawy na żółto. Zbyt duża ilość szafranu sprawia, że potrawa staje się gorzka. Szafran najczęściej stosuje się do przyprawiania ryżu, owoców morza, zup i ciast. Dobrze komponuje się z bazylią i oregano. W Polsce sławne były ongiś tzw. "baby szafranowe", czyli drożdżowe puszyste ciasta zabarwione na żółto szafranem.
- Jako afrodyzjak stosowany był przez Asyryjczyków, Fenicjan, Greków, Arabów, a nawet Brytyjczyków, którzy od XIV w. hodowali go w Saffron Walden.
- Jako barwnik organiczny stosowany już w starożytnej Grecji i Rzymie, także w Chinach.
[edytuj] Uprawa
- Wymagania. Krokusy są łatwe w uprawie i nie mają specjalnych wymagań. Najlepiej rosną na próchniczno-piaszczystej glebie w pełnym słońcu[6].
- Rozmnażanie. Rozmnażają się wegetatywnie przez bulwocebule powstające u podstawy łodygi, powszechnie, choć nieprawidłowo, określane mianem cebulek. Najlepiej sadzić je we wrześniu-październiku, w drugim roku po oborniku[6]. Najlepiej sadzić po 3-5 bulw na głębokość 5-10 cm w odstępach około 5 cm[6]. Raz zasadzone bulwki krokusów pozostają w tym samym miejscu przez kilka-kilkanaście lat, gdy nadmiernie się zagęszczą trzeba je rozsadzić. Niektóre gatunki (szczególnie tzw. botaniczne) można uprawiać także z nasion, jednakże trzeba od wysiewu czekać 3 lata na ich zakwitnięcie[7].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001.... [dostęp 2009-06-09].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Crocus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
- ↑ Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.
- ↑ zbiorowe: A-Z encyklopedia. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
[edytuj] Linki zewnętrzne
Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/abc/richFeeds.php on line 59
| PE w rzutach: dziewięcioro Polaków w Arles |
|
We francuskim Arles, gdzie tworzył holenderski malarz Vincent van Gogh (1853-1890), dziewięcioro polskich lekkoatletów startować będzie w sobotę i niedzielę w 10. zawodach Pucharu Europy w rzutach. Mocne punkty reprezentacji to Żaneta Glanc i Wioletta Potępa.
|
| Bundesliga: podział punktów w Kolonii |
|
FC Koeln zremisował 1:1 (0:0) z Borussią Moenchengladbach w spotkaniu inaugurującym 27. kolejkę niemieckiej Bundesligi.
|
| W sobotę start 8. Rajdu Mazowieckiego |
|
W sobotę o ósmej rano wystartuje pierwsza runda Rajdowego Pucharu Polski. Dokumentów zezwalających na udział w imprezie nie odebrały cztery załogi.
|
| MP w boksie: Łęgowski w półfinale |
|
Brązowy medalista mistrzostw Europy 2008 Marcin Łęgowski (Hetman Białystok) spotka się z Krzysztofem Ciereszko (Tygrys Elbląg) w półfinale wagi lekkopółśredniej (64 kg) mistrzostw Polski w boksie, które odbywają się w Strzegomiu.
|
| WTA w Indian Wells: Jankovic w finale |
|
Rozstawiona z numerem szóstym Serbka Jelena Jankovic awansowała do finału turnieju tenisowego WTA w Indian Wells (z pulą nagród 4,5 mln dolarów), pokonując Australijkę Samanthę Stosur (nr 8) 6:2, 6:4.
|